Octopus

Octopus vulgaris


zeevruchtengids.org/nl/octopus
  • Centraal-oostelijk deel van de Atlantische Oceaan
  • Middellandse Zee
  • Bodemsleepnet
  • Inktvisdreg
  • Pot
  • Korf

  • Nederlands
  • English
  • Français

Laatst bijgewerkt: december 2018

 

Octopussen staan bekend om hun scherp zicht en hoge intelligentie. Het lichaam van deze inktvis heeft – in tegenstelling tot zeekat en pijlinktvis – geen inwendige schelp meer. Het dier is volledig week (behalve de mond) en draagt acht tentakels die elk meer dan 200 zuignappen kunnen hebben. In de Middellandse Zee worden mannelijke octopussen geslachtsrijp bij een lengte van 8 cm (mantellengte) terwijl de vrouwtjes zich pas vanaf een lengte van 12 tot 13 cm kunnen voortplanten. Na 15 maanden wegen octopussen meer dan 2 kg. Octopussen hebben een korte levenscyclus, waardoor ze gevoeliger zijn voor variaties in de omgevingsvariabelen, alsook voor de visserijdruk.

 

De correcte Nederlandse benaming voor de meest in Europese wateren voorkomende soort octopus (Octopus vulgaris) is ‘gewone achtarm’ of ‘gewone octopus’. Hij heeft een wereldwijde verspreiding. Naast deze soort worden in de Europese wateren nog 3 andere soorten bevist.

 

Let op: de gewone octopus Octopus vulgaris is niet de enige soort octopus die op onze markt verkocht wordt. Ook heel wat andere soorten, zowel afkomstig uit Europese visserijen als geïmporteerd uit de wijde wereld, zijn er te vinden: zoals Octopus cyanea, Octopus maya, Octopus variabilis, Eledone cirrhosa, Eledone moschata, Amphioctopus aegina, Amphioctopus membranaceus, Callistoctopus macropus, Enteroctopus megalocyathus, Macroctopus maorum ...

 

 

Sleepnet en ‘turlutte’

Octopussen zijn bijzonder talrijk in het centraal-oostelijke deel van de Atlantische Oceaan langs de Afrikaanse kusten, van Marokko tot Senegal. Op deze visgronden (Sahara bank, westelijke Sahara) wordt er sinds het begin van de jaren 70 industrieel op gevist. Deze visserij werd initieel opgestart door de Spanjaarden en Japanners, later kwamen er ook Koreaanse en chinese schepen bij. Het instellen van de Exclusief Economische Zones (EEZ’s) door kuststaten, zorgde ervoor dat deze landen in de jaren 80 zelf hun natuurlijke rijkdommen gingen exploiteren.Momenteel zijn de industriële rederijen van Mauritanië en Marokko er de grootste spelers in de octopusvangst en wordt door de oeverstaten met derde geïnteresseerde landen onderhandeld om de toegang tot hun wateren te verlenen. Deze visserij wordt beoefend door grote schepen met sleepnetten of door kleinere kustvaartuigen die vissen met de ‘turlutte’ (een dreg met lokaas en een kroontje van vishaken, specifiek bedoeld om octopus te vangen).

 

 

 

Stocks ten volle bevist

Octopussen worden wereldwijd intensief bevist. Er worden verschillende bestanden van de gewone octopus Octopus vulgaris geïdentificeerd. Het laatste rapport van het wetenschappelijk committee van CEFAF (Fishery Committee for the Eastern Central Atlantic) uit 2015 wijst op volgende:


• De stock in Senegal en Gambia wordt ten volle bevist;
• Het Marokkaanse bestand (ter hoogte van Dakhla) is momenteel overbevist en de visserijinspanning moet worden beperkt. Sinds 2011 wordt er jaarlijks een biologische rustperiode (visserijstop) ingelast tussen 5 mei en 5 juli;
• Het octopusbestand van Cap Blanc in Mauritanië wordt overbevist.  De Mauritaanse autoriteiten geven enkel nog toegang aan Chinese vissersvaartuigen;
• Het octopusbestand van Guinee-Bissau wordt nog als onderbevist ingeschat;
• De stock in de Middellandse Zee, bevist door Frankrijk (1 700 ton wordt jaarlijks aangeland in de Franse Mediterrane vismijnen), Tunesië, Italië en Griekenland, wordt ten volle geëxploiteerd zonder gevaar voor ineenstorting. Octopus heeft in de Middellandse Zee sterk te lijden onder een grote teruggooi door sleepnetvissers (> 40% omdat de soort er voor hen geen doelsoort is). Dit probleem zal echter niet verholpen worden door de Europese aanlandplicht (deze Europese verordening is niet van toepassing in de Middellandse Zee).

 

De Franse markt wordt vooral bevoorraad met octopussen uit de het centraal-oostelijk deel van de Atlantische Oceaan. Op de Belgische markt komt 40% van de import uit deze zone (via Spanje). De octopussen die in deze zone gebeuren door de bodemvisserij maken tot 40% uit van alle vangsten. De illegale visserij op octopus op de Saharabank ter hoogte van de westelijke kust van Afrika (Marokko tot Senegal) blijft een probleem.

 

Minimum verkoopsgewicht 

Om octopussen in de handel te kunnen brengen moeten ze minimum een gewicht hebben van 750 g (volledig gewicht) als ze uit Europese wateren opgevist zijn, en 450 g (gewicht van het gestripte dier) als ze uit het centraal-oostelijk deel van de Atlantische Oceaan komen. Deze maatregel, die van toepassing is op Europese en buitenlandse schepen, is bedoeld om de jonge octopussen beter te beschermen. Deze beslissing van Brussel kwam er op aangeven van het wetenschappelijk advies van het ‘Comité des pêches pour l’Atlantique Centre-Est’ (COPACE) dat signaleerde dat de octopusbestanden overbevist zijn in de volledige zone onder haar bevoegdheid. Volgens wetenschappers werd met het instellen van het minimumgewicht op 450 g, de visserij op adulte vrouwtjes met 25 % verminderd en met 50 % voor volwassen mannetjes.

 

Inktvis in een slaatje

De octopus wordt als volledig dier verhandeld, zowel vers, als ingevroren of ontdooid product. Er zijn maar weinig culinaire liefhebbers die weten hoe deze inktvis schoon te maken en te bereiden. Octopus wordt vandaag de dag steeds meer verkocht onder de vorm van voorgekookte stukken, verwerkt in slaatjes of gemarineerd.

 

VERKOOP
In 2016 importeerde Frankrijk 32 116 ton inktvissen (octopus, zeekat en pijlinktvis), naast een eigen aanvoer in de vismijnen van 13 257 ton. Hiervan was 1 472 ton octopus. In 2016 landden Belgische vissers om en bij de 1 000 ton inktvissen aan. Hiervan was amper 64 ton octopus. Anderzijds importeert België jaarlijks nog 7 450 ton inktvis (waarvan 966 ton octopus) voor nationale consumptie, 40% uit Spanje en de rest uit Zuidoost-Azië (India, Vietnam, Filipijnen, Indonesië en China).

TE ONTHOUDEN

  • De verschillende bestanden van de octopus Octopus vulgaris worden ten volle bevist (Senegal, Gambia, Middellandse Zee) of overbevist (Marokko, Mauritanië). Enkel de stock uit Guinee-Bissau wordt nog beschouwd als onderbevist.
  • Geef de voorkeur voor octopus uit de Middellandse Zee, Senegal, Gambia of Guinee-Bissau .
  • Vermijd octopus uit Marokko of Mauritanië.
  • Vermijd de aankoop van exemplaren die minder wegen dan 750 g (volledig) of 450 g (zonder ingewanden).
  • Een Spaanse octopusvisserij uit Asturias is MSC-gecertificeerd.