zeevruchtengids.org/nl/inleiding
  • Nederlands
  • English
  • Français

Laatst bijgewerkt: september 2015

 

De natuurlijke rijkdommen van de zee zijn niet onuitputtelijk. Veranderingen in het milieu en de visserij oefenen grote druk uit op de kwetsbare mariene ecosystemen. Zo zijn door een te sterke exploitatie al meerdere soorten uit de diepe oceaan verdwenen. Het vermogen van soorten om telkens opnieuw aan te groeien komt – bij een te intensieve visserij – onder druk, waardoor stocks in gevaar komen. Wereldwijd wordt 29 % van de commerciële visbestanden overbevist, 61 % maximaal geëxploiteerd en amper 10 % wordt momenteel nog onderbenut (bron: FAO 2014).

 

 

In de Noordoost-Atlantische Oceaan wordt zelfs 40 % van de stocks over-geëxploiteerd. De groeiperspectieven voor de visserij zijn bijgevolg beperkt en de terugkeer naar een duurzame exploitatie, die stabiele vangsten mogelijk maakt, is broodnodig.

 

In de Noordoost-Atlantische Oceaan lijkt de kentering ingezet en is de situatie, als gevolg van de door Europa opgelegde maatregelen, stilaan aan het verbeteren. De Middellandse Zee daarentegen, die al veel te lijden heeft onder klimaatwijzigingen, verglijdt in een almaar slechtere toestand.

 

Aquacultuur is verantwoordelijk voor een steeds groter aandeel in het aanbod van vis, schaal- en schelpdieren wereldwijd en lijkt een oplossing te bieden. Maar een nauwgezette analyse van deze sector toont aan dat aquacultuurbedrijven met talrijke parameters moeten rekening houden om een ecologische, economische en sociale duurzaamheid van hun productie te kunnen garanderen. Ondertussen blijft de vraag naar vis en zeevruchten groeien. De afgelopen drie decennia werden de positieve gezondheidseffecten van het eten ervan sterk in de verf gezet, waardoor de consumptie gestaag stijgt.

 

Professionelen uit de sector vragen zich af hoe ze aan de stijgende vraag naar hoogwaardige eiwitten uit vis en zeevruchten kunnen tegemoet komen, en tegelijk de bestanden beschermen en duurzame praktijken aanmoedigen: “Welke soorten moeten we kiezen? Hoe moeten we het aanpakken? Moeten we de verkoop van bedreigde soorten helemaal opgeven? Kunnen we ons richten op andere soorten, die wel duurzaam zijn? Welke vissen moeten gespaard blijven en van welke soorten kunnen we de consumptie aanmoedigen?”

 

Wetenschappelijke gegevens

De onderwaterwereld heeft – zelfs voor de vissers die er dagelijks mee in contact komen – nog lang niet alle geheimen prijsgegeven (Wat de impact is van verschillende visserijtechnieken op de mariene ecosystemen. Welk effect heeft het wegvangen van grote hoeveelheden jonge of net oude vis op een visbestand?). Onze kennis is nog steeds relatief beperkt. Wetenschappers kunnen vaak geen absolute zekerheid bieden over de exacte status van de visbestanden. Onderzoek is en blijft een voortdurend proces van zoeken naar betere meet- en interpretatiemethodes (Worden de stalen wel op de juiste plaatsen genomen? Zijn ze representatief genoeg? Wat is het meest belangrijk in de analyse: de vangst- en aanlandingsstatistieken, data uit wetenschappelijke vaarten of experimenten met gemerkte dieren?). Desalniettemin zijn er voor heel wat visbestanden al goede, objectieve gegevens beschikbaar. Al meer dan 50 jaar observeren, berekenen, meten en analyseren wetenschappers (mariene biologen, visserijdeskundigen en statistici) de ontwikkelingen in de visserij en de visbestanden (met focus op soorten met een hoge marktwaarde en soorten die aan vangstbeperkingen onderhevig zijn). Dat doen ze met een blik op het heden en verleden, maar ze richten zich ook met enige voorzichtigheid op de toekomst. Dit leidt dan tot een objectief, wetenschappelijk gefundeerd advies over de Totaal Toegestane Vangsten (TTV) voor de verschillende bestanden van een soort. De finale beslissing over de effectieve toegestane TTV en quotaverdeling tussen landen ligt bij het beleid en de politici.

 

Hoe beantwoorden aan een stijgende vraag naar hoogwaardige vis en zeevruchten, en tegelijk de bestanden beschermen en duurzame praktijken promoten? Welke soorten genieten de voorkeur?

 

Sinds december 2014 vraagt de Gemeenschappelijke Marktverordening (GMO) aan alle lidstaten van de Europese Unie om nieuwe etiketteringsregels toe te passen voor visserij- en aquacultuurproducten. Verordening nr. 1379/2013 verplicht om aan te geven met welk type vistuig en in welke deelzone van de Noordoost-Atlantische Oceaan vis gevangen is. De nieuwe etiketteringsregels moeten deze informatie voor de consument transparanter maken en zullen een rol spelen bij het promoten van duurzame vis en aquacultuur. Facultatief mogen verder nog op het etiket vermeld worden: de datum waarop gevist of geoogst werd, de datum en de haven van aanlanding, de vlag waaronder het vissersschip vaart en andere relevante omgevings- en/of sociale gegevens.

 

Een gids voor professionele aankopers

SeaWeb Europe werkt samen met verschillende actoren uit de visketen aan de ontwikkeling van een duurzame markt in vis en zeevruchten. Deze gids wil – op basis van de beschikbare wetenschappelijke gegevens – informatie geven over de soorten die het meest worden gegeten in België, Frankrijk en Zwitserland* en dit vanuit een duurzaamheidsperspectief. De gids geeft voor elke soort de status van de verschillende bestanden van deze soort, de lengte bij geslachtsrijpheid en de milieu-impact van de gebruikte vis- of kweektechnieken.

 

Het doel van deze publicatie is om een antwoord te bieden op de vragen van professionele aankopers van visserij- en aquacultuurproducten, hun belangstelling voor milieukwesties te prikkelen en hen te oriënteren om producten aan te kopen uit de in de beste staat verkerende stocks, de minst bedreigde soorten te verkiezen en voor de minst milieubelastende vis- en kweektechnieken te gaan.

 

Dit werk is bestemd voor mensen die vis en zeevruchten aankopen op de visveiling, voor importeurs die hun producten invoeren van over de hele wereld, voor groothandelaars en zelfstandige vishandelaars, voor inkopers en verantwoordelijken van de visafdeling in supermarkten, voor voedingsindustriëlen die bereide maaltijden klaarstomen, voor chefs van sterrenrestaurants, kleine restaurateurs en verantwoordelijken in de grootkeuken … Kortom voor alle mensen uit de visketen die op zoek zijn naar correcte informatie, omdat ze hun verantwoordelijkheid willen opnemen en willen bijdragen aan het voortbestaan van soorten en de duurzaamheid van de productie.

 

Aan de hand van deze gids zal de lezer bijvoorbeeld ontdekken dat de meeste – maar niet alle – stocks van kabeljauw lijden onder overbevissing en dat het bijgevolg verstandig is om loten te verkiezen uit de meest duurzame bestanden en de aankoop uit verzwakte bestanden te vermijden. Gelukkig zijn er ook alternatieve soorten die door de klant beslist ook zullen worden gesmaakt.

 

*De werking van Seaweb Europe focust zich momenteel op deze drie landen. In de toekomst wordt dit mogelijk met andere landen uitgebreid.